ONGOONGO
28 ‘Okatopa 2002
“
ONGO’I ‘E HE KAUTAHA TOTONU ‘A
E TANGATA MO E TEMOKALATI ‘OKU FAKAMANAMANA’I
KINAUTOLU ‘E HE FAKA’UHINGA ‘O
E “TAUTOITOI” NA’E PAASI ‘E
HE FALEALEA”
‘Oku pehe ‘e he Kautaha Totonu ‘a
e Tangata Mo e Temokalati ‘i Tonga (HRDMT)
he ‘aho ni ‘oku nau ongo’i ‘oku
fakamanamana’i kinautolu ‘e he konga ‘o
e faka’uhinga ‘o e “tautoitoi”na’e
fakapaasi ‘e he Fale Alea he ‘aho 16 ‘o ‘Okatopa ‘o
fakafou ‘i he monomono ki he Lao Ki He Ngaahi
Hia (Vahe 18). ‘Oku hanga ‘e he monomono
ni ‘o fakakau atu ‘a e “tautoitoi” ki
he ngaahi hia ‘oku ala faka’ilo pea ke
tautea’i ‘aki ‘a e ngaue popula ‘o ‘ikai
laka hake he he ta’u ‘e 15.
Na’e pehe ‘e Lopeti Senituli, ko e Talekita ‘o
e HRDMT, “Neongo ‘oku mau talitali fiefia ‘a
e fakakau atu ‘ a e “tautoitoi” ki
he ngaahi hia ‘oku ala faka’ilo, ‘oku
mau ongo’i ‘oku hanga ‘e he kupu
78B(b)(iii) ‘o e Lao Fakatonutonu’o fakamanamana’i
kimautolu. ‘Oku pehe ‘e he kupu ni ko
e “ngaue tautoitoi ‘oku ‘uhinga
ki ha ngaue ‘aia ‘oku fakataumu’a
pe ‘oku taau ke pehe na’e fakataumu’a
ke uesia lahi ‘a e fakama’unga pe faka’auha ‘a
e ngaahi tefito’i fa’unga fakapolitikale,
fakakonisitutone, faka’ekonomika, pe fakasosiale ‘o
ha fonua….”
Na’ane tanaki mai ‘o pehe, “ ‘I
he ‘aho 6 ‘o Sepitema 2002 na’a
mau tukuange atu ai ‘i he mitia ‘emau
Fokotu’u Fakakaukau na’e kau ai ha fa’unga
fo’ou kehekehe ‘e ua ma’ae Pule’anga
Tonga. Na’e ‘ikai ke toe veiveiua ‘a
e taumu’a ‘o ‘emau Fokotu’u
Fakakaukau ‘a ia ko e fokotu’u atu ki
he Pule’anga kuo taimi ke liliu ‘a e
tefito’i fa’unga fakapolitikale, fakakonisitutone
, faka’ekonomika, mo e fakasosiale ‘o
e fonua. Kuo hanga ‘e he kupu 78(B)b(iii) na’e
paasi ‘e he Fale Alea ‘o fakakau atu
kimautolu ki he ni’ihi ‘e ala faka’ilo
ki he hia ko e “tautoitoi.”
Na’e fie fakamamafa’i ‘e Senituli ‘oku ‘ikai
ha tokanga ‘a e Kautaha ki he toenga ‘o
e Lao Fakatonutonu pea ‘oku ne lolotonga teuteu ‘enau
kole ki he Fale Alea ke fakapekia fakapatonu ‘a
e kupu 78B(b)(iii) mei he Lao Fakatonutonu.
Na’e faka’osi ‘aki ‘e Senituli ‘ene
pehe, “ ‘Oku mau tui ‘oku fepaki ‘a
e kupu 78B(b)(iii) ‘o e Lao Fakatonutonu mo
e kupu 8 ‘o e Konisitutone ‘aia ‘oku
pehe “ ‘Oku ngofua ki he kakai kotoa
pe ke fai ‘enau tohi pe ko ‘enau tohi
kole ki he Tu’i pe ki he Fale Alea pea ke fakataha ‘o
alea ki he me’a ‘oku ha mai kiate kinautolu ‘oku
totonu kenau kole ki he Tu’i pe ki he Fale
Alea ko hono fokotu’u pe ko ko hono ta’ofi
kapau ‘oku nau fakataha melino pea ta’eha
mahafu tau mo ta’emaveuveu.”
Kataki ‘o fetu’utaki kia Lopeti Senituli ‘ihe
Telefoni 25501 pe Email: demo@kalianet.to ki
hono fakaikiiki pea mo e tatau ‘o e Fokotu’u
(‘ihe Fakatonga mo e Fakapilitania)
Home | About
Us | Media Releases | Articles | Forms & Brochures | Contact
Information
Designed and Hosted by
