ONGOONGO
31 Siulai 2003

“KOLE KI HE KONIFELENISI ‘A E PINA KENAU FAKAANGA’I MAMAFA ‘A E LAO FAKAANGAANGA KI HE NGAAHI NUSIPEPA 2003”

Na’e tukuatu he ‘aho ni ‘ehe Kautaha Totonu ‘a e Tangata mo e Temokalati ha’anau kole ki he Konifelenisi ‘a e PINA ‘oku lolotonga fakahoko ‘i Apia, Samoa kenau fakaanga’i mamafa ‘a e Lao Fakaangaanga Ki He Ngaahi Nusipepa 2003. ‘Oku te’eki ke fakapapau’i ‘a e ‘aho ‘e alea’i ai ‘ehe Fale Alea ‘a e fo’i lao ni ka ‘e malava ke tepile’i ‘ihe toenga o e uike ni pe ko e uike kaha’u.

Fakatatau ki he fakamatala ‘a Lopeti Senituli ko e Talekita ‘o e ‘Ofisi HRDMT ‘e hanga ‘ehe lao ni ‘o fokotu’u ha founga laiseni kene pule’i ‘a e ngaahi nusipepa ‘i Tonga ni “ka ‘oku ne hanga ‘o ‘oange ki he Pule’anga ha mafai ta’efakangatangata kene tapuni ha nusipepa ‘oku fiematamu’a kene fehu’ia ‘a ‘ene tu’unga fakahoko fatongia hange ko ia ‘oku fakahoko ‘ehe nusipepa Taimi ‘o Tonga”

‘E hanga ‘ehe kupu 8 ‘o e lao Fakaangaanga ni ‘o foaki ki he Minisita tene tokanga’i e lao ni ‘a e mafai kene fa’u mo tu’utu’uni e ngaahi tu’unga ke ngaue ‘aki ‘ehe ngaahi nusipepa ‘ihe loto kiai ‘a e Kapineti. Ka ‘oku ‘ikai ke ‘oange ‘ehe lao ni ha faingamalie ma’a kinautolu ‘oku nau ngaue ‘o fekau’aki mo e nusipepa, pe ko e kau lau nusipepa pe ko e ngaahi kupu ‘o e sosaieti ke ‘oatu ha’anau fakakaukau ‘o fekau’aki mo e ngaahi tu’unga ko ia.

‘E hanga leva ‘ehe kupu 9 ‘o foaki ki he Minisita ‘a e ngofua tokotaha mo aofangatuku kene tali, ta’etali pe fakafoki ha laiseni nusipepa kae ‘ikai ke tuku mai ha faingamalie ke fakahoko ai ha tangi ‘oka ‘iai ha ta’efiemalie ki he ‘ene tu’utu’uni. Pea ko kinautolu ‘e ‘ikai kenau fai tatau ki he tu’unga ‘o ‘enau laiseni ‘e ala tautea pa’anga ‘oka halaia ki he mo’ua ‘o ‘ikai laka hake he $10,000 pe ngaue popula ‘ihe ta’u ‘e taha pe si’i hifo ai.

‘Oku toe hanga ‘ehe lao fakaangaanga ni ‘o tu’utu’uni kuopau ke kole laiseni makehe ‘a e ngaahi nusipepa ‘oku pulusi ‘i tu’apule’anga hange ko e “Taimi ‘o Tonga”, “Islands Business”, “NZ Herald”, kae toki ngofua ke fakatau atu mo tufa ‘enau nusipepa ‘i Tonga ni. Pea ‘oku ngofua ki he Minisita kene fakangatangata e lahi ‘o e nusipepa muli ‘e ngofua ke fakatau atu ‘i Tonga ni.

‘I he kupu 11, ‘e ngofua ki he Minisita ‘aki ha’ane tu’utu’uni ‘oku pulusi ‘ihe Kasete “ke tu’utu’uni ha nusipepa ‘oku pulusi ‘i tu’apule’anga ko ha nusipepa ‘oku ne fakafe’atungia’i ‘a e politiki fakalotofonua pe ‘ikai fakahoko faitotonu, ‘ikai fai hala, tau’ataina pe faka’apa’apa’i ‘a e totonu ‘o e kakai kehe…” koha nusipeapa ‘oku fakatapui mei Tonga ni. ‘Okapau ‘e ma’u ha taha ‘oku ne tauhi ha tatau ‘oha nusipepa ‘e 12 ‘ihe paaaki tatau, “kuo pau ke pehe, kae ‘oua kuo fakamo’oni’i ‘oku kehe” ‘oku ne tauhi e ngaahi tatau ko ia ke fakatau pe tufaki pea ka hopo ‘o mo’ua pa’anga ‘o ‘ikai laka hake he $10,000 pe ngaue popula ‘o ‘oua ‘e laka hake he ta’u ‘e taha.

‘I he kupu 15 ‘e ‘ikai ke ngofua ki he kakai ‘o e fonua ke totongi fakata’u (subscribe) hangatonu ki ha nusipepa muli kuo fakatapui mei Tonga ni tukukehe ‘oka fakafou ‘iha taha tufaki (distributor) kuo fakamafai ‘ehe Minisita. Ko ia tene maumau’i e kupu ko ‘eni ‘e mo’ua pa’anga ‘o ‘ikai laka hake he $1,000 pe ngaue popula ‘o ‘ikai laka hake he mahina ‘e ono ‘oka halaia.

Na’e pehe ‘e Senituli, “Kuo talatau ‘a e Pule’anga. ‘Aneafi, Pulelulu na’a nau fakapapau’i ‘e tapuni e Taimi ‘o Tonga hili ha ‘osi ‘ene laiseni lolotonga ‘aki hono fakapaasi ‘ehe Fale Alea ‘a e lao ki he Kau Fakahoko Ongoongo. Ko ‘eni ‘oku nau fokotu’u mai ke mafao atu honau mafai fakataputapui kene kapui e ngaahi nusipepa kotoa ‘i Tonga ni mo muli na. ‘Oku ‘iai foki ‘enau fokotu’u ke monomono e Konisitutone ‘o e fonua ‘aki hono tanaki atu e ngaahi fakangatangata fo’ou ‘e 8 ki he tau’ataina ‘o e ongoongo. Ko e kamata ‘eni ketau fononga atu ‘ihe vaha’i hala kuo foua ‘ehe ngaahi Pule’anga ta’etemokalati ‘o nau iku ai ki he mo’ui mamahi mo tukuhausia”

---

Home | About Us | Media Releases | Articles | Forms & Brochures | Contact Information

Designed and Hosted by