Ko e fanongonongo fakapule’anga na’e talakí ‘e ngāue’aki ki hono kei tauhi ‘a e maau mo e melino ‘o Tongá ko e Lao Ki he Me’a Fakavavevave (CAP45 Emergency Powers). Na’e ‘i ai ‘a e ongo’i kuo fakalele fakakautau ‘a Tonga! Mei he ‘aho 17/11 - 23/11/2006 na’e ta’omaki fatongia ‘a e kau Sōtiá ki he kau Polisí na’e fakamafola ‘e he A3Z ‘oku mahafu mo’ui ‘a e ngaahi me’atau ‘oku hoko ko e paletu’a ma’ae kau Sōtiá. Ko e “Martial Law” kuo fakahokó koe’uhi ko e fakahoko fatongia ‘a e Sōtiá.
Ko e ngaahi kupu si’i ‘e 17 na’e toutou fanongonongó pea ko e konga si’i pe ‘eni. “…. ‘E ‘ikai to e fiema’u ha ngaahi tohi kumi koloa (Court Warrant) ki hano kumi ha ngaahi koloa ha ‘api nofo’anga, me’alele, vaka ‘i taha, pe ko ha vakapuna….. ‘E ‘ikai ngofua ke to e ‘i ai ha fakataha’anga ‘e lahi hake he toko 5 ‘o tatau ai pē ko e feitu’u fakapule’anga pe fakafo’ituitui……. ‘E ‘i ai ‘a e ngaahi feitu’u ‘e tapu ‘i he vaha’a taimi ke ‘oua na’a to e fai ha fefononga’aki …….. ‘Oku ‘i he kau ‘ofisa ‘oku ‘i ai ‘a e mafai ki he tauhi ‘o e maau mo e melinó ke ngāue’aki ha ngaahi founga ke a’usia ‘a e taumu’á ‘o a’u ki ha ngaahi founga malohi …..” ’I he’ene anga pehē, ‘oku ‘iai e tui temou ma’u ha fakama’opo’opo tau’atāina ki he anga ‘a e fakahoko fatongia mei hotau fonua kuo lavea ai ‘a e loto ‘o e kakai tokolahi.
‘I he taimi 5:00 pm nai, na’e fakahoko ai ha ako vā’inga ‘a e timi ‘a Lavengamālie mo Fanga ko e tokateu ki he ngaahi fe’auhi ki Tisemá. Na’e malumu pē ‘a e matu’a Sōtia Tonga mei he’enau me’alele ‘o lava ‘a e konga ‘uluakí mo e ngaahi miniti si’i ‘o e konga tu’u ‘angauá.
‘I he efiafi Falaite ki he pongipongi Tokonakí, ko e Kalapu ‘eni ko e ngaahi fatongia fakakolo pē. ‘Oku mahino pē ‘a e ngaahi lelei kuo tofuhia ai ‘a Tonga makatu’unga he ngaahi feohi’angá ni.
Na’e fakahoko hā “Check Point” ‘i Tofoa mo Hofoa ki he ngaahi me’alele ‘e ni’ihi ‘oku fongonga mai ki Nuku’alofa. ‘Oku ‘i ai ha’o lau pe poupou ki he fatongiá ni?
Fa’u : Kisione Taufa
Taimi : 12:00 pm (Tonga Time)
‘Aho : 25 Novema 2006
Feitu’u : Tonga.
